Hoe stoppen we de bubbels in de toekomst

2010-07-01, Bas van der Hout, 1 reactie(s)

Door: Bas van der Hout
donderdag 17 juni 2010

De afgelopen jaren hebben bankiers, politici en toezichthouders een enorm gezamenlijk feest gegeven waar iets teveel alcohol werd geschonken. Het gevolg was een flinke kater, want het kapitalistisch systeem stond op de rand van de afgrond en het is tot op de dag van vandaag nog steeds uitermate onzeker hoe de toekomst er voor ons uit gaat zien. Wat kunnen we in de toekomst doen, om het kapitalisme wat veiliger te stellen? Hoe ontstaat de bubbel en hoe stoppen we de bubbels?

De bubbel
De grootste bedreiging voor het voortbestaan van kapitalisme is het klappen van een bepaalde kredietbubbel. Een kredietbubbel ontstaat in veel gevallen door een nieuwe revolutie in de techniek, waardoor er plotseling een groot vertrouwen ontstaat in de economische toekomst van de wereld. Dit grote vertrouwen zorgt ervoor dat bedrijven meer gaan investeren en dat banken makkelijker geld uitlenen aan deze bedrijven (de economische toekomst lijkt goed en dus is er een grote kans dat de bank haar geld terugkrijgt). Omdat banken het geld dat ze aan bedrijven kunnen lenen uit het niets kunnen maken ontstaat er tijdens een bubbel erg veel nieuw geld en dat zorgt ervoor dat de hele economie in een grote stroomversnelling komt. Een bubbel ontstaat dus veelal door makkelijk te verkrijgen krediet en door een technische doorbraak. Voorbeelden hiervan zijn de komst van spoorwegen, maar uiteraard ook de komst van het internet.

Bubbel barst
Tijdens een bubbel ontstaat er dus veel nieuw krediet. Doordat het geloof in de toekomst groot is en het geld goedkoop beginnen de hefbomen wereldwijd snel te stijgen (dit wil zeggen dat bedrijven hun activa steeds meer met vreemd vermogen financieren, in plaats van eigen vermogen) en begint er een gevaar te komen dat de kredietzeepbel uiteen zal gaan spatten. Hoop verandert vervolgens in angst. Bedrijven en consumenten gaan stoppen met lenen en beginnen ineens af te lossen (kredietkrimp) en ook banken willen ineens geen cent meer uitlenen. De gebarsten zeepbel zorgt vervolgens voor een kredietinstorting (credit crunch) en er is ineens minder krediet. Banken vertrouwen elkaar niet meer en stoppen met het uitlenen van geld aan elkaar, waardoor een steeds grotere opeenstapeling van financiële verliezen komt. Uiteindelijk moeten de financiële instellingen door de overheid worden gered. Op deze manier wordt het probleem van de markt verschoven naar de overheid.

Toezicht moet veel beter zijn in de toekomst
Zoals ik al zei is een bubbel vaak een combinatie van hoop en goedkoop krediet. Met hoop is niets mis, maar met goedkoop krediet wel. De fed heeft de rente in Amerika een veel te lange tijd laag gehouden en dat is onder andere de reden waardoor de zeepbel op de huizenmarkt de afgelopen jaren kon ontstaan. Nu is de rente nog verder verlaagd om de problemen van de eerdere lage rente op te dweilen. Ook hadden politici nooit moeten toestaan dat de derivatenwereld niet meer gecontroleerd hoefde te worden. Derivaten zijn producten waarvan men zelf de waarde mag vaststellen, omdat accountants eigenlijk nooit kunnen controleren wat de werkelijke waarde van het product is. Dankzij de derivaten konden winsten worden geboekt die eigenlijk niet bestonden en konden problemen verpakt worden. Toen de derivatenmarkt stil kwam te liggen en niemand deze producten meer wilde hebben, dreigde er een enorme derivatenbom te exploderen. Gelukkig is dit probleem door de Amerikaanse overheid gestopt.
In de toekomst is het dus van belang dat zeepbellen in een vroeg stadium worden gestopt door krediet duurder te maken. Daarbij moeten toezichthouders in de toekomst veel strenger toezicht houden op de financiële sector en moeten politici ophouden te denken dat de vrije markt alle problemen wel oplost, want niets is minder waar.

Let op. De columns van Bas van der Hout zijn niet bedoeld als advies, maar zijn informatief bedoeld. Aan zijn meningen en inzichten kunnen geen rechten worden ontleend.