Hoe kan het dat zoveel economen het fout hadden
Dinsdag 2 december 2008
door: Bas van der Hout
De
kredietcrisis is in mijn ogen de ergste crisis sinds 1929, en ik heb er
2 jaar geleden al voor gewaarschuwd. Ik ben geen econoom en om die
reden geloofden veel mensen niet in mijn "doemscenario". Maar waarom
hadden zoveel deskundigen het fout?
Het heet niet voor niets een bubble
Veel mensen vragen het mij dagelijks: "Waarom hadden economen dan niet
door dat er een kredietcrisis aan zat te komen terwijl mensen als jij
en mensen als Willem Middelkoop - mensen die geen economische opleiding
hebben gevolgd - het wel zagen aankomen? Mijn antwoord is dan vaak
hetzelfde. Het punt is niet dat economen niet slim zijn, of dat veel
economen slecht zijn in hun vak, maar ze zijn opgegroeid en opgeleid
met de illusie dat ons huidige systeem een normaal systeem is. Ze
hebben zo'n vertrouwen in het kapitalistisch systeem gekregen dat ze
blind zijn voor de feiten. Als ik bijvoorbeeld met economen sprak over
de rentestanden en
het
feit dat de rente van de FED in de jaren tachtig op 20 procent stond en
de rente in enkele tientallen jaren enorm gezakt is, dan vonden ze dat
ook gewoon heel normaal terwijl je daaraan duidelijk kan zien dat er
een enorme zeepbel is gemaakt.
Maar een bubble heet ook niet voor niets een bubble. Een zeepbel
ontstaat door groots optimisme en door het geloof dat het geen zeepbel
is, maar dat er daadwerkelijk ook echt waarde in zit. Neem bijvoorbeeld
de internetbubble. In de tijden van de internetbubble had iedereen een
enorm vertrouwen in het internet, en massa's slimme economen vonden dat
ook heel normaal en zeiden dat er absoluut geen internetzeepbel
bestond. Maar ook de internetzeepbel klapte. In tijden van een zeepbel
zijn mensen er gewoon zo zeker van dat het geen zeepbel is, maar dat
het gewoon heel goed gaat omdat het goed gaat. Dubai is bijvoorbeeld
ook zo'n zeepbel. De huizenprijzen van Dubai zijn in enkele jaren maal
4 gegaan en nog denken veel economen dat Dubai alleen nog maar groter
zal groeien, en dat er in de huizenprijzen geen zeepbel zit. Ondanks
alle feiten die erop wijzen dat er een zeepbel is, en dat er hoe dan
ook een tijd komt dat deze zeepbel klapt willen we het gewoon niet
zien. Voor de mensen die overigens nogsteeds geloven in Dubai en hun
spaarcenten parkeren bij een bedrijf als AA properties die moeten maar
eens goed gaan nadenken of ze dat nog wel willen. Ik sprak pas iemand
die Dubai erg goed kent, en die vertelde mij dat er echt een einde
begint te komen aan de hoogmoed in dubai: "Het spel van geld maken met
huizen lijkt echt voorbij. Een bankier gaf onlangs nog toe dat er
momenteel huizen verkocht worden met kortingen tot 40 procent." Alle
zeepbellen werken hetzelfde: Iedereen heeft een blind vertrouwen, maar
na een tijdje openen steeds meer mensen hun ogen en uiteindelijk zal
iedereen inzien dat ze hun geld liever vandaag dan morgen uit de
zeepbel moeten trekken. Daar gaat de kredietcrisis over, en dat is de
reden dat veel economen het niet zagen aankomen.