De probleemlanden staan er massaal slechter voor dan eerder werd verwacht en dat is logisch, want bezuinigen in probleemlanden met een zogenaamde "balance sheet recession" werkt alleen maar averechts. Voor de mensen die nogsteeds denken dat bezuinigen wel degelijk helpt en danken dat ik niet goed wijs ben zou ik zeggen: "lees deze hele column even rustig door".



Balance sheet recession
Je hebt meerdere soorten recessies en bij elke recessie moeten beleidsmakers zich gaan afvragen in welke categorie de desbetreffende recessie valt, zodat ze op basis daarvan een beleid kunnen maken.
De recessie waar de meeste westerse landen sinds de kredietcrisis last van hebben valt onder de categorie "balance sheet recession". Deze recessie ontstaat doordat er de jaren voor de recessie door particulieren en bedrijven veel te veel leningen zijn aangegaan in verhouding tot hun bezittingen (eigen vermogen). Door dit massale lenen wordt er een gigantische hoeveelheid geld gemaakt door banken (geld van bankleningen wordt ter plekke gemaakt uit niets) en dat geld stroomt altijd naar de plek waar het het meeste rendement kan halen, waardoor er activazeepbellen ontstaan (huizen, aandelen enz).

Al het extra geld dat is ontstaan zorgt voor een flinke economische impuls, maar dat gebeurt zolang de zeepbel blijft doorgaan. Het proces van particulieren en bedrijven die meer schulden aangaan noemen we leveraging. Wanneer een kredietzeepbel knapt (zoals dat gebeurde in de kredietcrisis), dan breekt er een periode aan van de-leveraging (ontschulden). In een land als Spanje is bijvoorbeeld de huizenzeepbel geknapt en daardoor zit Spanje nu in een de-leveraging periode. Tijdens deze periode gaan bedrijven en particulieren massaal bezuinigen in plaats van investeren, zodat ze zo snel mogelijk van hun schulden af zijn. Vanuit een bedrijf gezien is dit een heel gezond proces, want het is niet goed om te veel schulden te hebben en zeker niet in en economisch onzekere tijd. Het enige probleem is dat ineens bijna alle bedrijven en particulieren gaan bezuinigen, waardoor er vraaguitval dreigt en vraaguitval zorgt voor nog veel meer economische malaise. Er moet dus een partij zijn die de vraag hoog houdt.



Zonder stimulerende overheid wordt tekort alleen maar groter
Er is maar een partij die de vraaguitval tegen kan gaan en het proces van ontschulding bij consumenten en bedrijven kan versnellen: de overheid. De overheid moet tijdens een de-leveraging periode de uitgaven verhogen en bijvoorbeeld meer wegen bouwen en meer mensen aannemen. Ook is het verstandig de belastingen te verlagen, zodat mensen meer geld overhouden om hun schulden af te lossen. Door geld in de economie te pompen zorgt de overheid ervoor dat de vraag niet plotseling uitvalt (waardoor de economie inzakt en de periode van de-leveraging nog langer duurt) en ze zorgt ervoor dat bedrijven en particulieren meer geld overhouden om hun schulden af te lossen, zodat de periode van ontschulden korter duurt. In Japan is dit plan jarenlang uitgevoerd en dat had volgens velen geen enkel effect, maar dit is een onjuiste bewering. Als de Japanse overheid meer dan 20 jaar geleden (toen knapte daar de huizenzeepbel) niet had ingegrepen, dan was de economische krimp zeer waarschijnlijk enorm geweest. Op het plaatje hierboven is dit goed te zien. De overheidstekorten waren ook in dat geval flink toegenomen, omdat de inkomsten dan hard dalen.



Bewijs dat bezuinigen de tekorten onnodig vergroot
Ter ondersteuning van mijn stelling heb ik hierboven een plaatje neergezet waar je precies kunt zien in welke periode de Japanse regering besloot te gaan bezuinigen en wat het effect daarvan was op de inkomsten. Zoals te zien op het plaatje werd het overheidstekort alleen maar groter wanneer de Japanse regering een bezuinigingsplan invoerde. Op dit moment is het zo dat de Japanse bedrijven over het algemeen een zeer gezonde balans hebben, doordat ze hun schulden grotendeels hebben afgelost.

Tot slot laat ik nog even een plaatje van Spanje zien (hieronder), waarin te zien is dat de overheidstekorten op een bepaald moment hoog opliepen, maar dat de bezittingen van de private sector sterker toenamen dan het tekort van de overheid.



LET OP: Dit bericht is geen advies, maar is informatief bedoelt. Aan dit bericht en de daarin gegeven verwachtingen/analyses kunnen geen rechten worden ontleend.

Telefoon: 06 39 54 58 44
www.twitter.com/basvanderhout
Contact: basvanderhout@hbnews.nl